GŁOSKA
GŁOSKA
T
T
ZNACZENIA
wskazuje • kierunek • tor • tnie • ucina • przegroda • zapora • separacja
ZNAČENIA
wskazuje • kierunek • tor • tnie • ucina • pŔegroda • zapora • separacja
ARTYKULACJA
ARTYKULACJA
Głoska T jest spółgłoską zwartą i bezdźwięczną. Podczas jej podstawowej artykulacji końcówka języka dotyka górnych zębów lub dziąseł, tworząc całkowitą zaporę dla przepływającego powietrza. Powietrze zostaje na chwilę zatrzymane, a następnie, po szybkim odsunięciu języka, gwałtownie uwolnione. W ten sposób powstaje krótki i wyraźny dźwięk T.
W artykulacji tej głoski można zauważyć dwa charakterystyczne gesty, które odpowiadają dwóm grupom jej znaczeń.
Pierwszy związany jest z ruchem języka do przodu i do tyłu. Przy maksymalnym wykonaniu tego gestu język można wysunąć przed usta i zakończyć go w szpic, tworząc kształt przypominający grot lub wskaźnik skierowany w określoną stronę.
Gest ten można wykorzystać również bez używania rąk. Kiedy człowiek ma zajęte ręce, może wysunięciem języka wskazać znajdujący śę przed nim przedmiot albo kierunek. Język pełni wtedy dosłownie funkcję wskaźnika.
Drugi wariant artykulacji związany jest z trzaskiem, ucięciem i gwałtownym przerwaniem ciągłości. Ruch języka jest wtedy trochę inny. Język najpierw dotyka przestrzeni nad górnymi dziąsłami, tworząc zwarcie, a następnie bardzo szybko opada w kierunku dolnych dziąseł, jednak ich ńe dotyka. Gwałtowne oderwanie języka i jego szybki ruch w dół powodują nagłe uwolnienie powietrza i powstanie krótkiego, ostrego trzasku.
Ruch ten może przypominać gest uderzenia lub cięcia: język znajduje śę najpierw wysoko, a następnie gwałtownie opada. Powstający dźwięk przypomina trzask łamanej gałęzi albo uderzenie narzędzia tnącego, takiego jak tasak.
W artykulacji T występują więc dwa podstawowe obrazy: grot wskazujący kierunek oraz gwałtowny ruch tworzący trzask, ucięcie i przerwanie.
Głoska T jest spółgłoską zwartą i bezDŽwięČną. PodČas jej podstawowej artykulacji końcówka języka dotyka górnyĤ zębów lub DZiąseł, twoŔąc całkowitą zaporę dla pŔepływającego powietŔa. PowietŔe zostaje na Ĥwilę zatŔymane, a następnie, po Šybkim odsunięciu języka, gwałtownie uwolnione. W ten sposób powstaje krótki i wyraźny DŽwięk T.
W artykulacji tej głoski można zauważyć dwa ĤarakterystyČne gesty, które odpowiadają dwóm grupom jej znaČeń.
PierwŠy związany jest z ruĤem języka do pŔodu i do tyłu. PŔy maksymalnym wykonaniu tego gestu język można wysunąć pŔed usta i zakońČyć go w Špic, twoŔąc kŠtałt pŔypominający grot lub wskaźnik skierowany w określoną stronę.
Gest ten można wykoŔystać również bez używania rąk. Kiedy Čłowiek ma zajęte ręce, może wysunięciem języka wskazać znajdujący śę pŔed nim pŔedmiot albo kierunek. Język pełni wtedy dosłownie funkcję wskaźnika.
Drugi wariant artykulacji związany jest z tŔaskiem, ucięciem i gwałtownym pŔerwaniem ciągłości. RuĤ języka jest wtedy troĤę inny. Język najpierw dotyka pŔestŔeni nad górnymi DZiąsłami, twoŔąc zwarcie, a następnie barDZo Šybko opada w kierunku dolnyĤ DZiąseł, jednak iĤ ńe dotyka. Gwałtowne oderwanie języka i jego Šybki ruĤ w dół powodują nagłe uwolnienie powietŔa i powstanie krótkiego, ostrego tŔasku.
RuĤ ten może pŔypominać gest udeŔenia lub cięcia: język znajduje śę najpierw wysoko, a następnie gwałtownie opada. Powstający DŽwięk pŔypomina tŔask łamanej gałęzi albo udeŔenie naŔęDZia tnącego, takiego jak tasak.
W artykulacji T występują więc dwa podstawowe obrazy: grot wskazujący kierunek oraz gwałtowny ruĤ twoŔący tŔask, ucięcie i pŔerwanie.
ZNACZENIE
ZNAČENIE
Pierwsza grupa znaczeń T wynika z gestu wskazywania.
Wysunięty język tworzy szpic przypominający grot skierowany ku określonemu miejscu. W ten sposób można pokazać, gdzie coś śę znajduje albo w którą stronę należy śę udać.
Ślad tego znaczenia jest widoczny w wielu podstawowych słowach wskazujących: to, tam, tędy, ten, tutaj, tu, ty, tor. W każdym z nich pojawia śę odniesienie do konkretnego miejsca, osoby, przedmiotu albo kierunku.
Jeżeli coś wskazujemy, wyznaczamy kierunek. Jeżeli natomiast poruszamy śę zgodnie z wyznaczonym kierunkiem, powstaje tor ruchu.
Tworzy to pierwszy ciąg znaczeniowy: wskazuje → kierunek → tor.
Druga grupa znaczeń T związana jest z przerwaniem, ucięciem i stworzeniem przegrody.
W wariancie artykulacyjnym tworzącym trzask język najpierw dotyka przestrzeni nad górnymi dziąsłami, a następnie gwałtownie opada w kierunku dolnych dziąseł, ńe dotykając ich. Powstaje wtedy krótki i ostry trzask.
Dźwiękonaśladowczy charakter tego ruchu widoczny jest nest również w słowach: trzask, topór, tasak. Wszystkie odnoszą śę do gwałtownego uderzenia, przecięcia, rozłamania albo przerwania wcześniejszej ciągłości.
Cięcie powoduje oddzielenie jednej części od drugiej. To, co wcześniej stanowiło jedną całość, zostaje przecięte i rozdzielone. W ten sposób powstaje granica pomiędzy jedną a drugą stroną.
Z tym znaczeniem łączy śę również podstawowa artykulacja T. Język tworzy w jamie ustnej przegrodę, która na chwilę całkowicie zatrzymuje przepływ powietrza.
Podobną funkcję pełni tama. Postawiona na drodze płynącej wody tworzy przegrodę i zatrzymuje jej dalszy przepływ. Tama tamuje, czyli tworzy zaporę pomiędzy tym, co znajduje śę po jednej stronie, a tym, co znajduje śę po drugiej.
Powstaje więc ciąg: tnie → ucina → oddziela → tworzy przegrodę → zapora.
Obie grupy znaczeń T łączą śę również poprzez wyznaczanie granicy. Kiedy wskazujemy: tu i tam, wyznaczamy dwa odrębne miejsca. Jedno znajduje śę tutaj, drugie tam. Pomiędzy nimi istnieje przestrzeń, dystans lub granica, która pozwala je od śiebie rozróżnić.
Znaczenia głoski T tworzą więc dwa podstawowe ciągi: T → wskazuje → kierunek → tor oraz: T → trzask → tnie → ucina → oddziela → przegroda → zapora.
Dlatego głoska T oznacza: wskazuje, kierunek, tor, tnie, ucina, przegrodę i zaporę.
PierwŠa grupa znaČeń T wynika z gestu wskazywania.
Wysunięty język twoŔy Špic pŔypominający grot skierowany ku określonemu miejscu. W ten sposób można pokazać, gDZie coś śę znajduje albo w którą stronę należy śę udać.
Ślad tego znaČenia jest widoČny w wielu podstawowyĤ słowaĤ wskazującyĤ: to, tam, tędy, ten, tutaj, tu, ty, tor. W każdym z niĤ pojawia śę odniesienie do konkretnego miejsca, osoby, pŔedmiotu albo kierunku.
Jeżeli coś wskazujemy, wyznaČamy kierunek. Jeżeli natomiast poruŠamy śę zgodnie z wyznaČonym kierunkiem, powstaje tor ruĤu.
TwoŔy to pierwŠy ciąg znaČeniowy: wskazuje → kierunek → tor.
Druga grupa znaČeń T związana jest z pŔerwaniem, ucięciem i stwoŔeniem pŔegrody.
W wariancie artykulacyjnym twoŔącym tŔask język najpierw dotyka pŔestŔeni nad górnymi DZiąsłami, a następnie gwałtownie opada w kierunku dolnyĤ DZiąseł, ńe dotykając iĤ. Powstaje wtedy krótki i ostry tŔask.
DŽwiękonaśladowČy Ĥarakter tego ruĤu widoČny jest nest również w słowaĤ: tŔask, topór, tasak. WŠystkie odnoŠą śę do gwałtownego udeŔenia, pŔecięcia, rozłamania albo pŔerwania wČeśniejŠej ciągłości.
Cięcie powoduje odDZielenie jednej Čęści od drugiej. To, co wČeśniej stanowiło jedną całość, zostaje pŔecięte i rozDZielone. W ten sposób powstaje granica pomięDZy jedną a drugą stroną.
Z tym znaČeniem łąČy śę również podstawowa artykulacja T. Język twoŔy w jamie ustnej pŔegrodę, która na Ĥwilę całkowicie zatŔymuje pŔepływ powietŔa.
Podobną funkcję pełni tama. Postawiona na droDZe płynącej wody twoŔy pŔegrodę i zatŔymuje jej dalŠy pŔepływ. Tama tamuje, Čyli twoŔy zaporę pomięDZy tym, co znajduje śę po jednej stronie, a tym, co znajduje śę po drugiej.
Powstaje więc ciąg: tnie → ucina → odDZiela → twoŔy pŔegrodę → zapora.
Obie grupy znaČeń T łąČą śę również popŔez wyznaČanie granicy. Kiedy wskazujemy: tu i tam, wyznaČamy dwa odrębne miejsca. Jedno znajduje śę tutaj, drugie tam. PomięDZy nimi istnieje pŔestŔeń, dystans lub granica, która pozwala je od śiebie rozróżnić.
ZnaČenia głoski T twoŔą więc dwa podstawowe ciągi: T → wskazuje → kierunek → tor oraz: T → tŔask → tnie → ucina → odDZiela → pŔegroda → zapora.
Dlatego głoska T oznaČa: wskazuje, kierunek, tor, tnie, ucina, pŔegrodę i zaporę.
ZAPIS RUNICZNY
ZAPIS RUNIČNY
Zapis runiczny T przedstawia te same podstawowe znaczenia, które widoczne są w artykulacji głoski.
Pierwsza postać runy przypomina grot strzały. Jej kształt odpowiada maksymalnemu gestowi artykulacyjnemu T, podczas którego wysunięty i zaostrzony język również przypomina grot.
Grot ma określony zwrot — wskazuje kierunek. Dlatego taka postać runy bezpośrednio przedstawia znaczenia: wskazuje → kierunek → tor.
Runa skierowana ku górze wskazuje konkretny kierunek. Możliwe, że kierunek samego znaku mógł być zmieniany zależnie od tego, jaki kierunek miał przedstawiać. Przykładowo znak zwrócony w dół mógł wskazywać ruch lub spadek w dół.
Druga możliwa postać runy przypomina łacińskie T. Jej pozioma część tworzy wyraźną poprzeczną przegrodę, która może być odczytywana jako zapora rozdzielająca przestrzeń.
Taki znak przedstawia drugą grupę znaczeń: tnie → ucina → przegroda → zapora.
Możliwe więc, że istniały dwie odmiany znaku T albo dwa sposoby jego zapisywania, odpowiadające dwóm grupom znaczeń tej głoski. Jedna forma przedstawiała grot i wskazywanie kierunku, natomiast druga ucięcie, przegrodę i zaporę.
Obu sposobom zapisu odpowiadają również dwa sposoby wykonania gestu artykulacyjnego. T związane ze wskazywaniem opiera śę na ruchu języka ku przodowi i z powrotem, natomiast T związane z trzaskiem i ucięciem powstaje przez gwałtowne opuszczenie języka z przestrzeni nad górnymi dziąsłami w kierunku dolnych dziąseł.
W obu przypadkach artykulacja, znaczenie i kształt znaku tworzą odpowiadające sobie ciągi: grot → wskazuje → kierunek → tor oraz: trzask → tnie → ucina → przegroda → zapora.
Zapis runiČny T pŔedstawia te same podstawowe znaČenia, które widoČne są w artykulacji głoski.
PierwŠa postać runy pŔypomina grot stŔały. Jej kŠtałt odpowiada maksymalnemu gestowi artykulacyjnemu T, podČas którego wysunięty i zaostŔony język również pŔypomina grot.
Grot ma określony zwrot — wskazuje kierunek. Dlatego taka postać runy bezpośrednio pŔedstawia znaČenia: wskazuje → kierunek → tor.
Runa skierowana ku góŔe wskazuje konkretny kierunek. Możliwe, że kierunek samego znaku mógł być zmieniany zależnie od tego, jaki kierunek miał pŔedstawiać. PŔykładowo znak zwrócony w dół mógł wskazywać ruĤ lub spadek w dół.
Druga możliwa postać runy pŔypomina łacińskie T. Jej pozioma Čęść twoŔy wyraźną popŔeČną pŔegrodę, która może być odČytywana jako zapora rozDZielająca pŔestŔeń.
Taki znak pŔedstawia drugą grupę znaČeń: tnie → ucina → pŔegroda → zapora.
Możliwe więc, że istniały dwie odmiany znaku T albo dwa sposoby jego zapisywania, odpowiadające dwóm grupom znaČeń tej głoski. Jedna forma pŔedstawiała grot i wskazywanie kierunku, natomiast druga ucięcie, pŔegrodę i zaporę.
Obu sposobom zapisu odpowiadają również dwa sposoby wykonania gestu artykulacyjnego. T związane ze wskazywaniem opiera śę na ruĤu języka ku pŔodowi i z powrotem, natomiast T związane z tŔaskiem i ucięciem powstaje pŔez gwałtowne opuŠČenie języka z pŔestŔeni nad górnymi DZiąsłami w kierunku dolnyĤ DZiąseł.
W obu pŔypadkaĤ artykulacja, znaČenie i kŠtałt znaku twoŔą odpowiadające sobie ciągi: grot → wskazuje → kierunek → tor oraz: tŔask → tnie → ucina → pŔegroda → zapora.
SŁOWA Z TYM DŹWIĘKIEM
Opublikowane przykłady: 5.
SŁOWA Z TYM DŽWIĘKIEM
Opublikowane pŔykłady: 5.
HORYZONT
HOR—niebo, bóg nieba
Y—selekcja, wydzielenie, oddzielenie
ZON—przestrzeń
T—odcięcie
HORYZONT
HOR—niebo, bóg nieba
Y—selekcja, wyDZielenie, odDZielenie
ZON—pŔestŔeń
T—odcięcie
TAK
T—to / tor
AK—akcja
TAK
T—to / tor
AK—akcja
FAKT
FA—wystąpiło / wstąpiło / wystąpienie
AK—akcja
T—tor / ruch
FAKT
FA—wystąpiło / wstąpiło / wystąpienie
AK—akcja
T—tor / ruĤ
TCHNIENIE
T—ruch
CH—połączenie energetyczne albo chęć
N—wprowadzać albo czynić
I—istota albo decyzja
TĤNIENIE
T—ruĤ
Ĥ—połąČenie energetyČne albo Ĥęć
N—wprowaDZać albo Čynić
I—istota albo decyzja
ŚWITA
Ś—światło
WI—w górę
T—tor
A—robi
ŚWITA
Ś—światło
WI—w górę
T—tor
A—robi

GŁOS CZYTELNIKÓW
0 opublikowanych komentarzy
Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy.