MorfemyGŁOSKA

GŁOSKA

GŁOSKA

Y

Y

ZNACZENIA

dzielić • rozróżniać • wyróżniać • selekcjonować • wybierać.

ZNAČENIA

DZielić • rozróżniać • wyróżniać • selekcjonować • wybierać.

ARTYKULACJA

ARTYKULACJA

Głoska Y jest samogłoską dźwięczną. Podczas jej wypowiadania struny głosowe drgają, a powietrze przepływa swobodnie przez jamę ustną, bez tworzenia zwarcia czy szczeliny charakterystycznej dla spółgłosek.

Usta pozostają stosunkowo swobodne i lekko otwarte:

YYYYYYYY

Język ńe dotyka podniebienia, lecz pozostaje uniesiony wewnątrz jamy ustnej.

Szczególnie ciekawe jest porównanie I oraz Y:

IIIIIIII

YYYYYYYY

Przy I język znajduje śę bardziej z przodu i wyżej. Przy Y cofa śę względem położenia właściwego dla I, przez co obie głoski uzyskują wyraźnie odmienne brzmienie.

Najważniejszy dla znaczenia Y jest jednak sposób, w jaki człowiek naturalnie wykorzystuje ten dźwięk podczas mówienia.

Kiedy zastanawiamy śę, szukamy odpowiedniego słowa albo przechodzimy od jednej myśli do następnej, bardzo często pojawia śę:

Yyyy…

Na przykład:

„Myślę, że powinniśmy… yyy… najpierw to sprawdzić.”

Przed Y znajduje śę jedna część wypowiedzi.

Po Y rozpoczyna śę kolejna.

Dźwięk pojawia śę dokładnie pomiędzy nimi:

pierwsza myśl → YYY → druga myśl.

Y tworzy więc naturalną przerwę, która rozdziela jeden fragment wypowiedzi od następnego.

Głoska Y jest samogłoską DŽwięČną. PodČas jej wypowiadania struny głosowe drgają, a powietŔe pŔepływa swobodnie pŔez jamę ustną, bez twoŔenia zwarcia Čy ŠČeliny ĤarakterystyČnej dla spółgłosek.

Usta pozostają stosunkowo swobodne i lekko otwarte:

YYYYYYYY

Język ńe dotyka podniebienia, leČ pozostaje uniesiony wewnątŔ jamy ustnej.

ŠČególnie ciekawe jest porównanie I oraz Y:

IIIIIIII

YYYYYYYY

PŔy I język znajduje śę barDZiej z pŔodu i wyżej. PŔy Y cofa śę względem położenia właściwego dla I, pŔez co obie głoski uzyskują wyraźnie odmienne bŔmienie.

NajważniejŠy dla znaČenia Y jest jednak sposób, w jaki Čłowiek naturalnie wykoŔystuje ten DŽwięk podČas mówienia.

Kiedy zastanawiamy śę, Šukamy odpowiedniego słowa albo pŔeĤoDZimy od jednej myśli do następnej, barDZo Čęsto pojawia śę:

Yyyy…

Na pŔykład:

„Myślę, że powinniśmy… yyy… najpierw to sprawDZić.”

PŔed Y znajduje śę jedna Čęść wypowieDZi.

Po Y rozpoČyna śę kolejna.

DŽwięk pojawia śę dokładnie pomięDZy nimi:

pierwŠa myśl → YYY → druga myśl.

Y twoŔy więc naturalną pŔerwę, która rozDZiela jeden fragment wypowieDZi od następnego.

ZNACZENIE

ZNAČENIE

Podstawowym znaczeniem głoski Y jest oddzielanie.

Wynika ono bezpośrednio z naturalnego używania:

YYY…

jako przerywnika podczas mówienia.

Człowiek kończy jeden fragment wypowiedzi, zatrzymuje śę:

YYY…

a następnie rozpoczyna kolejny.

Powstaje:

jedna myśl → Y → druga myśl.

Y znajduje śę pomiędzy nimi i pełni funkcję oddzielacza.

Dlatego:

Y → przerwa → oddziela → rozdziela.

Z rozdzielania wynika kolejne znaczenie — wydzielanie.

Jeżeli mamy większą grupę elementów i jeden z nich oddzielimy od pozostałych, zostaje on wydzielony z całości.

Możemy więc mieć:

całość → rozdzielenie → wydzielenie określonego elementu.

Dlatego:

Y → oddziela → rozdziela → wydziela.

RÓŻNICA I WYRÓŻNIANIE

Żeby świadomie rozdzielić jedne rzeczy od drugich, musimy zauważyć pomiędzy nimi różnicę.

Dobrze pokazuje to przykład jabłek.

Wyobraźmy sobie kosz zawierający dobre i zgniłe jabłka.

Jeżeli chcemy je rozdzielić, najpierw musimy dostrzec, że ńe wszystkie są takie same.

Jedne są zdrowe.

Drugie są zgniłe.

Pojawia śę więc:

różnica → rozpoznanie różnicy → rozdzielenie.

Następnie wyciągamy zgniłe jabłka i odkładamy je osobno:

całość → dostrzeżenie różnic → rozdzielenie → wydzielenie.

Dlatego z Y wynika znaczenie różnicy.

A kiedy jeden element różni śę od pozostałych, zaczyna śę na ich tle wyróżniać.

Jeżeli w grupie dziesięciu jednakowych przedmiotów jeden ma inną cechę, właśnie ta różnica pozwala go zauważyć i wyróżnić.

Dlatego:

różnica → odmienność → wyróżnienie.

Powstaje:

Y → różnica → oddzielenie → wyróżnienie.

SELEKCJA I WYBÓR

Rozdzielanie elementów na podstawie ich różnic prowadzi do selekcji.

Wracając do przykładu jabłek, ńe rozdzielamy ich przypadkowo.

Patrzymy na ich cechy i na tej podstawie decydujemy:

to zostaje tutaj

to odkładam tam.

Najpierw więc pojawia śę różnica, następnie jej rozpoznanie, a później rozdzielenie elementów według określonego kryterium.

To właśnie jest selekcja:

różnice → rozpoznanie cech → rozdzielenie → selekcja.

Z selekcji wynika natomiast wybór.

Jeżeli spośród wielu elementów wydzielamy tylko te, które posiadają określone cechy, zostają one wyselekcjonowane i wybrane.

Możemy wybrać jedno jabłko spośród wielu.

Jedną osobę z grupy.

Jedną rzecz ze zbioru.

Jedną możliwość spośród kilku.

Za każdym razem zachodzi podobny proces:

wiele elementów → dostrzeżenie różnic → selekcja → oddzielenie określonych elementów → wybór.

Dlatego:

Y → różnice → rozdziela → wydziela → selekcjonuje → wybiera.

A rezultat tego działania to:

wyselekcjonowane → wybrane → wyróżnione.

Pełny ciąg znaczeniowy Y można więc przedstawić następująco:

Y → przerwa → oddziela → rozdziela → wydziela → dostrzega różnice → selekcjonuje → wybiera → wyróżnia.

Dlatego głoska Y oznacza: oddzielanie, rozdzielanie, wydzielanie, różnicę, wyróżnianie, selekcjonowanie oraz wybieranie, a także to, co zostało wyselekcjonowane, wybrane lub wyróżnione.

Podstawowym znaČeniem głoski Y jest odDZielanie.

Wynika ono bezpośrednio z naturalnego używania:

YYY…

jako pŔerywnika podČas mówienia.

Čłowiek końČy jeden fragment wypowieDZi, zatŔymuje śę:

YYY…

a następnie rozpoČyna kolejny.

Powstaje:

jedna myśl → Y → druga myśl.

Y znajduje śę pomięDZy nimi i pełni funkcję odDZielaČa.

Dlatego:

Y → pŔerwa → odDZiela → rozDZiela.

Z rozDZielania wynika kolejne znaČenie — wyDZielanie.

Jeżeli mamy więkŠą grupę elementów i jeden z niĤ odDZielimy od pozostałyĤ, zostaje on wyDZielony z całości.

Możemy więc mieć:

całość → rozDZielenie → wyDZielenie określonego elementu.

Dlatego:

Y → odDZiela → rozDZiela → wyDZiela.

RÓŻNICA I WYRÓŻNIANIE

Żeby świadomie rozDZielić jedne ŔeČy od drugiĤ, musimy zauważyć pomięDZy nimi różnicę.

DobŔe pokazuje to pŔykład jabłek.

Wyobraźmy sobie koŠ zawierający dobre i zgniłe jabłka.

Jeżeli Ĥcemy je rozDZielić, najpierw musimy dostŔec, że ńe wŠystkie są takie same.

Jedne są zdrowe.

Drugie są zgniłe.

Pojawia śę więc:

różnica → rozpoznanie różnicy → rozDZielenie.

Następnie wyciągamy zgniłe jabłka i odkładamy je osobno:

całość → dostŔeżenie różnic → rozDZielenie → wyDZielenie.

Dlatego z Y wynika znaČenie różnicy.

A kiedy jeden element różni śę od pozostałyĤ, zaČyna śę na iĤ tle wyróżniać.

Jeżeli w grupie DZiesięciu jednakowyĤ pŔedmiotów jeden ma inną ceĤę, właśnie ta różnica pozwala go zauważyć i wyróżnić.

Dlatego:

różnica → odmienność → wyróżnienie.

Powstaje:

Y → różnica → odDZielenie → wyróżnienie.

SELEKCJA I WYBÓR

RozDZielanie elementów na podstawie iĤ różnic prowaDZi do selekcji.

Wracając do pŔykładu jabłek, ńe rozDZielamy iĤ pŔypadkowo.

PatŔymy na iĤ ceĤy i na tej podstawie decydujemy:

to zostaje tutaj

to odkładam tam.

Najpierw więc pojawia śę różnica, następnie jej rozpoznanie, a później rozDZielenie elementów według określonego kryterium.

To właśnie jest selekcja:

różnice → rozpoznanie ceĤ → rozDZielenie → selekcja.

Z selekcji wynika natomiast wybór.

Jeżeli spośród wielu elementów wyDZielamy tylko te, które posiadają określone ceĤy, zostają one wyselekcjonowane i wybrane.

Możemy wybrać jedno jabłko spośród wielu.

Jedną osobę z grupy.

Jedną ŔeČ ze zbioru.

Jedną możliwość spośród kilku.

Za każdym razem zaĤoDZi podobny proces:

wiele elementów → dostŔeżenie różnic → selekcja → odDZielenie określonyĤ elementów → wybór.

Dlatego:

Y → różnice → rozDZiela → wyDZiela → selekcjonuje → wybiera.

A rezultat tego DZiałania to:

wyselekcjonowane → wybrane → wyróżnione.

Pełny ciąg znaČeniowy Y można więc pŔedstawić następująco:

Y → pŔerwa → odDZiela → rozDZiela → wyDZiela → dostŔega różnice → selekcjonuje → wybiera → wyróżnia.

Dlatego głoska Y oznaČa: odDZielanie, rozDZielanie, wyDZielanie, różnicę, wyróżnianie, selekcjonowanie oraz wybieranie, a także to, co zostało wyselekcjonowane, wybrane lub wyróżnione.

ZAPIS RUNICZNY

ZAPIS RUNIČNY

Runa Y jest kształtem bardzo blisko związana z runą W, ale stanowi jej lustrzane odbicie.

Ta zależność jest szczególnie ciekawa ze względu na przeciwstawne znaczenia obu głosek.

Głoska W oznacza:

W → w czymś → wewnątrz → element zawarty w większej całości.

Y prowadzi w przeciwnym kierunku:

Y → oddziela → wydziela → wyodrębnia element z całości.

Można więc przedstawić je jako dwa przeciwstawne działania:

W → DO WEWNĄTRZ → W CAŁOŚCI

Y → ODDZIELENIE → WYDZIELENIE Z CAŁOŚCI.

Jeżeli W przedstawia element pozostający w czymś, Y przedstawia proces, w którym element zostaje odróżniony i wydzielony spośród pozostałych.

Lustrzane odbicie znaków dobrze obrazuje więc przeciwieństwo ich znaczeń:

W → łączy element z wnętrzem większej całości

Y → oddziela element od większej całości.

Z oddzielenia wynika natomiast cały dalszy ciąg:

oddzielenie → różnica → wydzielenie → selekcja → wybór → wyróżnienie.

Runa Y przedstawia więc przeciwstawny wobec W kierunek znaczeniowy: zamiast znajdowania śę W czymś — oddzielenie, wydzielenie i wyróżnienie czegoś spośród całości.

Runa Y jest kŠtałtem barDZo blisko związana z runą W, ale stanowi jej lustŔane odbicie.

Ta zależność jest ŠČególnie ciekawa ze względu na pŔeciwstawne znaČenia obu głosek.

Głoska W oznaČa:

W → w Čymś → wewnątŔ → element zawarty w więkŠej całości.

Y prowaDZi w pŔeciwnym kierunku:

Y → odDZiela → wyDZiela → wyodrębnia element z całości.

Można więc pŔedstawić je jako dwa pŔeciwstawne DZiałania:

W → DO WEWNĄTŔ → W CAŁOŚCI

Y → ODDZIELENIE → WYDZIELENIE Z CAŁOŚCI.

Jeżeli W pŔedstawia element pozostający w Čymś, Y pŔedstawia proces, w którym element zostaje odróżniony i wyDZielony spośród pozostałyĤ.

LustŔane odbicie znaków dobŔe obrazuje więc pŔeciwieństwo iĤ znaČeń:

W → łąČy element z wnętŔem więkŠej całości

Y → odDZiela element od więkŠej całości.

Z odDZielenia wynika natomiast cały dalŠy ciąg:

odDZielenie → różnica → wyDZielenie → selekcja → wybór → wyróżnienie.

Runa Y pŔedstawia więc pŔeciwstawny wobec W kierunek znaČeniowy: zamiast znajdowania śę W Čymś — odDZielenie, wyDZielenie i wyróżnienie Čegoś spośród całości.

GŁOS CZYTELNIKÓW

0 znaków

0 opublikowanych komentarzy

Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy.