ŹRÓDŁOSŁÓW

Najnowsze znaczenia słów

Krótko, jasno i ciekawie. Najnowsze opracowania pojawiają się na początku listy.

Abraxas

ZNACZENIE

  1. Gnostyckie bóstwo późnej starożytności, którego imię wypisywano na amuletach jako magiczne zaklęcie.
  2. Talizman lub amulet noszący wizerunek gnostyckiego Abraxasa.
  3. Rodzaj motyli z rodziny miernikowcowatych.

CIEKAWOSTKA

Gnostycy przypisywali Abraxasowi 365 niebios lub emanacji, a liczbę tę wiązano z grecką wartością liczbową jego imienia.

Odmiana: Rzeczownik rodzaju męskiego, odmienny jak nazwy zakończone na spółgłoskę.

Abramów

ZNACZENIE

  1. Wieś w Polsce.

Odmiana: Rzeczownik rodzaju męskiego, odmienny jak nazwy zakończone na -ów.

Abramy

ZNACZENIE

  1. Wieś w województwie mazowieckim, w gminie Kałuszyn.

CIEKAWOSTKA

Abramy leżą w gminie Kałuszyn, jednej z najstarszych osad wschodniego Mazowsza.

Odmiana: Rzeczownik liczby mnogiej, odmienny jak nazwy zakończone na -y.

Abramski

ZNACZENIE

  1. Nazwisko męskie noszone przez mężczyznę, którego żeński odpowiednik brzmi Abram ska.

CIEKAWOSTKA

Nazwisko Abramski nosi m.in. polski aktor i satyryk, znany z ról komediowych.

Odmiana: Rzeczownik odmienny jak przymiotnik, z żeńską formą Abramska.

Abramowski

ZNACZENIE

  1. Polskie nazwisko, m.in. Edward Abramowski (1868–1918), filozof, psycholog i działacz polityczny, teoretyk anarchizmu i spółdzielczości.
  2. Przymiotnik od nazwy miejscowej Abramów, np. w połączeniu „abramowski rynek”.

CIEKAWOSTKA

Edward Abramowski był jednym z pierwszych polskich teoretyków anarchizmu i spółdzielczości, a jego pisma wywarły wpływ na ruch spółdzielczy w II Rzeczypospolitej.

Odmiana: Rzeczownik odmienny jak nazwiska zakończone na -ski, np. Abramowskiego, Abramowskiemu.

Abramowicz

ZNACZENIE

  1. Polskie nazwisko, zwykle noszone przez mężczyznę lub kobietę bez zmiany formy w mianowniku.

Odmiana: Rzeczownik odmienny jak nazwiska zakończone na -icz; w liczbie mnogiej możliwe formy męskoosobowe i deprecjatywne.

Abramowice

ZNACZENIE

  1. Dzielnica Lublina.
  2. Przysiółek w województwie małopolskim, w gminie Jodłownik.
  3. Wieś Abramowice Prywatne w województwie lubelskim, w gminie Głusk.

CIEKAWOSTKA

Nazwy miejscowe zakończone na -owice są w Polsce typowe dla dawnych osad służebnych lub rodowych, a Abramowice zachowały tę formę w liczbie mnogiej.

Odmiana: Rzeczownik rodzaju nijakiego, odmienny wyłącznie w liczbie mnogiej.

Abramow

ZNACZENIE

  1. Nazwisko rosyjskie, białoruskie i ukraińskie; osoba je nosząca.

CIEKAWOSTKA

Nazwisko Abramow nosił radziecki konstruktor czołgów i działacz polityczny, a także rosyjski pisarz Fiodor Abramow.

Odmiana: Rzeczownik odmienny jak nazwiska męskie zakończone na spółgłoskę.

Abramek

ZNACZENIE

  1. Nazwisko męskie, noszone m.in. przez przedstawicieli rodu Abramków.
  2. Zdrobnienie imienia Abram, zwłaszcza w użyciu poufałym lub pieszczotliwym.

CIEKAWOSTKA

W polskich herbarzach Abramek występuje jako nazwisko szlacheckie, m.in. w rodzie pieczętującym się herbem Jastrzębiec.

Odmiana: Rzeczownik rodzaju męskiego osobowego, odmienny jak nazwy zakończone na spółgłoskę miękką.

Abramczyk

ZNACZENIE

  1. Nazwisko polskie, noszone zarówno przez mężczyzn, jak i przez kobiety.

CIEKAWOSTKA

Nazwisko Abramczyk należy do grupy nazwisk tworzonych przyrostkiem -czyk, typowym dla formacji patronimicznych i etnicznych.

Odmiana: Rzeczownik odmienny jak nazwiska zakończone na spółgłoskę, w liczbie mnogiej męskoosobowo.

Abramczuk

ZNACZENIE

  1. Nazwisko męskie lub żeńskie, noszone także w formie żeńskiej bez odmiany.

Odmiana: Rzeczownik odmienny jak nazwiska męskie zakończone na spółgłoskę; forma żeńska nieodmienna.

Abram

ZNACZENIE

  1. Imię męskie pochodzenia biblijnego, noszone między innymi przez starotestamentowego patriarchę uznawanego w tradycji żydowskiej i chrześcijańskiej za ojca narodu izraelskiego.
  2. Rzadkie współczesne imię męskie spotykane w krajach anglojęzycznych, a także w Polsce.

Odmiana: Rzeczownik rodzaju męskiego osobowego, odmienny jak imiona zakończone na spółgłoskę.

Abraksas

ZNACZENIE

  1. Najwyższa istota boska w gnozie późnej starożytności, źródło bytu i emanacji, niekiedy utożsamiana z dobrym bogiem lub Demiurgiem.
  2. Dawny talizman lub amulet z wizerunkiem Abraksasa — istoty o głowie koguta, ciele człowieka i wężach zamiast nóg — noszony jako znak opiekuńczy lub symbol wieczności.
  3. Imię mitycznego konia z zaprzęgu boga Słońca, poświadczone w źródłach antycznych.

CIEKAWOSTKA

Greckie litery imienia Abraksas w zapisie liczbowym dają sumę 365, co wiązano z liczbą dni roku i cyklem słonecznym.

Odmiana: Rzeczownik rodzaju męskiego, odmienny jak wyrazy zakończone na -as.

abrakadabra

ZNACZENIE

  1. Magiczna formuła lub wykrzyknik, któremu w magii i ludowych wierzeniach przypisywano cudowną moc, zwłaszcza leczniczą lub odstraszającą złe moce.
  2. Coś niezrozumiałego, niejasnego lub pozbawionego sensu, na przykład chaotyczna wypowiedź albo tekst pełen niezrozumiałych słów.

CIEKAWOSTKA

Słowo „abrakadabra” zapisywano w formie trójkąta z liter, któremu przypisywano moc talizmanu chroniącego przed chorobami i nieszczęściem.

Odmiana: Rzeczownik rodzaju żeńskiego, odmienny jak nazwy zakończone na -a.

Abrahamowy

ZNACZENIE

  1. Taki, który należy do Abrahama, jest z nim związany lub pochodzi od niego, zwłaszcza w kontekście biblijnym.
  2. Taki jak u Abrahama, charakterystyczny dla Abrahama.

CIEKAWOSTKA

Termin „religie abrahamowe” obejmuje judaizm, chrześcijaństwo i islam, które łączy postać patriarchy Abrahama.

Odmiana: Przymiotnik odmienny przez przypadki, liczby i rodzaje, jak przymiotniki zakończone na -owy.

Abrahamowicz

ZNACZENIE

  1. Polskie nazwisko, noszone m.in. przez przedstawicieli ormiańskiej społeczności w Galicji.

CIEKAWOSTKA

Wśród znanych nosicieli nazwiska jest Dawid Abrahamowicz (1839–1926), konserwatywny polityk ormiańsko-polski, poseł do Sejmu Krajowego Galicji i austriackiej Rady Państwa.

Odmiana: Rzeczownik odmienny jak nazwiska męskie zakończone na -icz.

abrahamiczny

ZNACZENIE

  1. Taki, który odnosi śę do Abrahama, postaci biblijnej, lub pozostaje z nim związany.
  2. Taki, który wywodzi śę z tradycji religijnej uznającej Abrahama za wspólnego przodka wiary, zwłaszcza judaizmu, chrześcijaństwa i islamu.

CIEKAWOSTKA

Termin religie abrahamiczne obejmuje judaizm, chrześcijaństwo i islam, które łączy postać patriarchy Abrahama.

Odmiana: Przymiotnik odmienny przez przypadki, liczby i rodzaje, np. abrahamiczna, abrahamiczne, abrahamiczni.

Abraham

ZNACZENIE

  1. W Biblii patriarcha i praojciec narodu izraelskiego, który na polecenie Boga wyruszył do Kanaanu i stał śę wzorem posłuszeństwa wierze.
  2. Imię męskie pochodzenia biblijnego, noszone także współcześnie.

CIEKAWOSTKA

Według tradycji biblijnej Abraham w młodości nosił imię Abram, a nowe imię Abraham, oznaczające „ojca wielu”, otrzymał od Boga.

Odmiana: Rzeczownik rodzaju męskiego osobowego, odmienny jak imiona zakończone na spółgłoskę.

abradować

ZNACZENIE

  1. Ścierać powierzchnię materiału przez tarcie, zwłaszcza w wyniku działania czynników mechanicznych, takich jak erozja lub obróbka ścierna.

CIEKAWOSTKA

W stomatologii abrazja oznacza mechaniczne starcie zębów, a abradować może opisywać ten proces.

Odmiana: Czasownik niedokonany, odmienny przez osoby, liczby, rodzaje i tryby.

abpstwo

ZNACZENIE

  1. Skrót od „arcybiskupstwo”: godność, urząd lub okres sprawowania władzy przez arcybiskupa, a także podległy mu obszar kościelny.

Odmiana: Rzeczownik rodzaju nijakiego, odmienny jak nazwy zakończone na -stwo.

abp

ZNACZENIE

  1. Skrót od „arcybiskup”, oznaczający najwyższą godność biskupią w Kościele katolickim i w ńektórych innych Kościołach chrześcijańskich oraz osobę ją noszącą.

CIEKAWOSTKA

Skrót „abp” odczytuje się w całości jako „arcybiskup”, a jego formy odmieniają się tak jak pełny wyraz, np. „abpa”, „abpem”, „abpowie”.

Odmiana: Skrót odmienny jak pełny wyraz „arcybiskup”, np. abpa, abpem, abpowie.

abozzo

ZNACZENIE

  1. Szkicowy zarys dzieła sztuki.

Odmiana: Rzeczownik rodzaju nijakiego, odmienny jak zapożyczenia zakończone na -o.

aborygeński

ZNACZENIE

  1. Odnoszący śę do Aborygenów, rdzennej ludności Australii, lub do ich kultury, języków i wierzeń.

CIEKAWOSTKA

Słowo „Aborygen” pochodzi od łacińskiego ab origine, czyli „od początku”, i pierwotnie oznaczało mieszkańca jakiegoś terenu od najdawniejszych czasów.

Odmiana: Przymiotnik odmienny przez przypadki, liczby i rodzaje, np. aborygeńska, aborygeńscy.

aborygenka

ZNACZENIE

  1. Rdzenna mieszkanka danego obszaru, autochtonka, tuziemka, tubylka.
  2. Kobieta należąca do rdzennej ludności Australii.

CIEKAWOSTKA

W języku polskim słowo „aborygenka” bywa używane zarówno w znaczeniu ogólnym, jak i w odniesieniu do rdzennych mieszkanek Australii.

Odmiana: Rzeczownik rodzaju żeńskiego, odmienny jak nazwy zakończone na -a.