A|A

#### ARTYKULACJA

Głoska A jest samogłoską otwartą, wymawianą przy szerokim otwarciu ust. Podczas artykulacji język spoczywa płasko w jamie ustnej, szczęka jest szeroko rozchylona, a wargi pozostają naturalnie otwarte, bez zaokrąglenia. Takie ułożenie aparatu mowy pozwala na swobodny przepływ powietrza i tworzy pełny, otwarty oraz donośny dźwięk.

A jest jednym z najbardziej naturalnych dźwięków, jakie mogą wydać ludzie. Jego wypowiedzenie ńe wymaga skomplikowanego ułożenia języka ani mocnego napięcia warg. Wystarczy otworzyć usta i wydobyć głos:

AAAAA.

Z tego powodu A należy również do pierwszych dźwięków pojawiających śę w mowie małych dzieci.

Podczas mocnego i długiego wypowiadania A szeroko otwierają śę usta i gardło, a wydech może zostać wsparty pracą przepony. Pozwala to uzyskać bardzo donośny dźwięk. Dlatego właśnie A w naturalny sposób pojawia śę podczas krzyku, wołania i ostrzegania.

Krzyczymy „AAAA!”, gdy chcemy zostać usłyszani z dużej odległości, zwrócić czyjąś uwagę albo wywołać natychmiastową reakcję. To właśnie ta właściwość A jest podstawą znaczenia tej głoski.

#### ZNACZENIE

Podstawowym znaczeniem głoski A jest zmiana. Znaczenie to wynika z naturalnego sposobu wykorzystywania donośnego A. Człowiek krzyczy „AAAA!”, gdy chce, aby ktoś go usłyszał i zareagował.

Samo zwrócenie uwagi zazwyczaj ńe jest jednak ostatecznym celem krzyku. Wołający chce, aby druga osoba coś zrobiła albo zmieniła to, co właśnie robi. Jeżeli ktoś znajduje śę daleko, krzyk może spowodować, że: odwróci śę, spojrzy w naszą stronę, zatrzyma śę, podejdzie albo przerwie wykonywaną czynność.

Jeszcze wyraźniej widać to podczas ostrzegania. Kiedy ktoś zbliża śę do niebezpieczeństwa, możemy krzyknąć: „AAA, uważaj!”. Celem takiego krzyku jest spowodowanie natychmiastowej zmiany działania. Osoba ma śę zatrzymać, odsunąć, zmienić kierunek albo wykonać inną czynność, która zapobiegnie oparzeniu, upadkowi lub innemu zdarzeniu.

Powstaje więc naturalny ciąg: AAAA → zwrócenie uwagi → reakcja → działanie → zmiana działania.

Z robieniem związany jest ten sam mechanizm. Jeżeli krzykiem powodujemy reakcję, chcemy, aby ktoś coś zrobił. Zmiana ńe pozostaje jedynie stanem — jest skutkiem określonego działania. Można więc przedstawić to również jako: A → reakcja → robi → zmienia.

Dlatego podstawowe znaczenia głoski A to: zmiana i robi. A wyraża więc działanie prowadzące do zmiany albo wywołanie zmiany poprzez działanie.

#### ZAPIS RUNICZNY

Runa A nawiązuje do ułożenia aparatu mowy podczas artykulacji tej głoski. Jej kształt przedstawia mocno otwarte usta, odpowiadając podstawowemu gestowi potrzebnemu do wypowiedzenia donośnego A. Rozchylenie znaku odzwierciedla szerokie otwarcie, które pozwala na swobodne wydobycie głosu.

Pozioma linia znajdująca śę wysoko może natomiast przedstawiać wysoki poziom donośności dźwięku. A wypowiadane podczas wołania lub krzyku może być słyszane z dużej odległości, dlatego ten element znaku odpowiada jego charakterystycznej sile.

Runa łączy więc dwa elementy obecne w artykulacji: szerokie otwarcie → swobodne wydobycie głosu oraz: wysoko umieszczona linia → donośny dźwięk.

Kształt runy A odzwierciedla dzięki temu otwartą i donośną artykulację głoski, której naturalne użycie służy wywołaniu reakcji, działania i zmiany.