GŁOSKA
GŁOSKA
RZ
Ŕ
ZNACZENIA
ustawia • rządzi
ZNAČENIA
ustawia • ŔąDZi
ARTYKULACJA
ARTYKULACJA
Głoska RZ jest bezpośrednio związana artykulacyjnie i znaczeniowo z głoską R.
Poprawne brzmienie RZ zachowuje charakterystyczny dla R ruch i wibrację języka, ale w bardziej skupionej formie. Język pracuje wysoko, w okolicy górnych dziąseł, wykonując szybkie, rytmiczne ruchy związane z drganiem, szybsze i krótsze ńż w przypadku R, a do tego dochodzi charakterystyczny element szumu i tarcia.
RZ ńe jest więc w swojej budowie po prostu drugim zapisem głoski Ż. Jego źródłem jest R, a różnica pomiędzy R i RZ niesie również różnicę znaczeniową.
Współczesne zrównanie wymowy RZ z Ż jest skutkiem regresji języka — utraty wcześniejszego rozróżnienia i uproszczenia systemu głosek. Dwa odrębne brzmienia zostały spłaszczone do niemal jednego dźwięku.
Język w tym miejscu ńe zyskał nowego rozróżnienia, lecz przeciwnie — stracił wcześniejsze.
Można to przedstawić:
odrębne RZ + odrębne Ż → utrata różnicy artykulacyjnej → spłaszczenie wymowy → RZ brzmiące jak Ż.
To spłaszczenie ńe zmienia jednak tego, jak RZ powstało, z czym było związane i jakie znaczenia pozostawiło w języku. Artykulacja mogła ulec uproszczeniu, ale budowa słów i całe ich rodziny nadal przechowują wcześniejsze zależności.
Dlatego znaczenia RZ należy odczytywać z jego związku z R, a ńe z dzisiejszego podobieństwa brzmieniowego do Ż.
Głoska Ŕ jest bezpośrednio związana artykulacyjnie i znaČeniowo z głoską R.
Poprawne bŔmienie Ŕ zaĤowuje ĤarakterystyČny dla R ruĤ i wibrację języka, ale w barDZiej skupionej formie. Język pracuje wysoko, w okolicy górnyĤ DZiąseł, wykonując Šybkie, rytmiČne ruĤy związane z drganiem, ŠybŠe i krótŠe ńż w pŔypadku R, a do tego doĤoDZi ĤarakterystyČny element Šumu i tarcia.
Ŕ ńe jest więc w swojej budowie po prostu drugim zapisem głoski Ż. Jego źródłem jest R, a różnica pomięDZy R i Ŕ niesie również różnicę znaČeniową.
WspółČesne zrównanie wymowy Ŕ z Ż jest skutkiem regresji języka — utraty wČeśniejŠego rozróżnienia i uproŠČenia systemu głosek. Dwa odrębne bŔmienia zostały spłaŠČone do niemal jednego DŽwięku.
Język w tym miejscu ńe zyskał nowego rozróżnienia, leČ pŔeciwnie — stracił wČeśniejŠe.
Można to pŔedstawić:
odrębne Ŕ + odrębne Ż → utrata różnicy artykulacyjnej → spłaŠČenie wymowy → Ŕ bŔmiące jak Ż.
To spłaŠČenie ńe zmienia jednak tego, jak Ŕ powstało, z Čym było związane i jakie znaČenia pozostawiło w języku. Artykulacja mogła ulec uproŠČeniu, ale budowa słów i całe iĤ roDZiny nadal pŔeĤowują wČeśniejŠe zależności.
Dlatego znaČenia Ŕ należy odČytywać z jego związku z R, a ńe z DZisiejŠego podobieństwa bŔmieniowego do Ż.
ZNACZENIE
ZNAČENIE
Podstawowym znaczeniem RZ jest:
USTAWIA.
RZ wyrasta z R, dlatego punktem wyjścia pozostaje mechanizm poprzedniej głoski:
R → ruch góra–dół → drganie → częstotliwość.
RZ oznacza natomiast ustawianie określonego działania, ruchu lub częstotliwości.
Dobrze obrazuje to mechanizm złożony z kół zębatych. Jedno koło zostaje odpowiednio ustawione względem drugiego, dzięki czemu przekazuje mu ruch. Kolejne elementy ńe działają przypadkowo, lecz według określonego ustawienia.
Charakterystyczne brzmienie RZ można również skojarzyć z pracującymi zębatkami, żarnami czy mechanizmem zegara — elementami, które poprzez odpowiednie ustawienie względem śiebie tworzą uporządkowany ruch całego układu.
Dlatego:
R → częstotliwość
RZ → ustawia częstotliwość i działanie.
R I RZ W RODZINACH SŁÓW
Ślad tej różnicy pozostał w samym języku.
W wielu rodzinach słów R zachowuje rzecz, stan, pojęcie lub określony układ, natomiast RZ pojawia śę przy działaniu prowadzącym do jego ustanowienia, wykonania albo zmiany.
TWÓR → TWÓRZ
Twór jest czymś utworzonym. Twórz oznacza działanie prowadzące do jego powstania.
MIARA → MIERZ
Miara jest określoną wielkością. Mierz oznacza działanie prowadzące do jej ustalenia.
WIARA → WIERZ
Wiara określa stan lub ideę. Wierz wprowadza ją w działanie.
MARY → MARZ
Mary są obrazami i wyobrażeniami. Marz oznacza czynność ich tworzenia.
PARA → PARZ
Para jest określonym stanem. Parz oznacza działanie prowadzące do określonego efektu.
Takie rodziny słów są szczególnie ważne, ponieważ pokazują, że nawet jeżeli brzmienie RZ zostało spłaszczone do Ż, jego funkcja ńe zniknęła z budowy języka.
Pozostał zapis:
R ↔ RZ
oraz powtarzająca śę różnica znaczeniowa pomiędzy wyrazami.
Pomimo, że wymowa utraciła poprzednie rozróżnienie, język nadal zachował znaczenia i sens w budowie i zapisie słów.
RZĄDZI
Z podstawowego znaczenia ustawia wynika kolejne:
RZĄDZI.
Rządzenie polega na ustawianiu określonego porządku: wyznaczaniu zasad, kierunku, kolejności oraz sposobu działania poszczególnych elementów.
Ten, kto rządzi, wpływa na to, jak zostanie ustawiony i jak będzie działał cały układ.
Dlatego:
RZ → ustawia → ustanawia porządek → kieruje działaniem → rządzi.
Samo słowo RZĄDZI zachowuje więc RZ dokładnie w miejscu związanym z ustanawianiem i kierowaniem określonym porządkiem.
Podstawowym znaČeniem Ŕ jest:
USTAWIA.
Ŕ wyrasta z R, dlatego punktem wyjścia pozostaje meĤanizm popŔedniej głoski:
R → ruĤ góra–dół → drganie → Čęstotliwość.
Ŕ oznaČa natomiast ustawianie określonego DZiałania, ruĤu lub Čęstotliwości.
DobŔe obrazuje to meĤanizm złożony z kół zębatyĤ. Jedno koło zostaje odpowiednio ustawione względem drugiego, DZięki Čemu pŔekazuje mu ruĤ. Kolejne elementy ńe DZiałają pŔypadkowo, leČ według określonego ustawienia.
ĤarakterystyČne bŔmienie Ŕ można również skojaŔyć z pracującymi zębatkami, żarnami Čy meĤanizmem zegara — elementami, które popŔez odpowiednie ustawienie względem śiebie twoŔą upoŔądkowany ruĤ całego układu.
Dlatego:
R → Čęstotliwość
Ŕ → ustawia Čęstotliwość i DZiałanie.
R I Ŕ W RODZINAĤ SŁÓW
Ślad tej różnicy pozostał w samym języku.
W wielu roDZinaĤ słów R zaĤowuje ŔeČ, stan, pojęcie lub określony układ, natomiast Ŕ pojawia śę pŔy DZiałaniu prowaDZącym do jego ustanowienia, wykonania albo zmiany.
TWÓR → TWÓŔ
Twór jest Čymś utwoŔonym. TwóŔ oznaČa DZiałanie prowaDZące do jego powstania.
MIARA → MIEŔ
Miara jest określoną wielkością. MieŔ oznaČa DZiałanie prowaDZące do jej ustalenia.
WIARA → WIEŔ
Wiara określa stan lub ideę. WieŔ wprowaDZa ją w DZiałanie.
MARY → MAŔ
Mary są obrazami i wyobrażeniami. MaŔ oznaČa Čynność iĤ twoŔenia.
PARA → PAŔ
Para jest określonym stanem. PaŔ oznaČa DZiałanie prowaDZące do określonego efektu.
Takie roDZiny słów są ŠČególnie ważne, ponieważ pokazują, że nawet jeżeli bŔmienie Ŕ zostało spłaŠČone do Ż, jego funkcja ńe zniknęła z budowy języka.
Pozostał zapis:
R ↔ Ŕ
oraz powtaŔająca śę różnica znaČeniowa pomięDZy wyrazami.
Pomimo, że wymowa utraciła popŔednie rozróżnienie, język nadal zaĤował znaČenia i sens w budowie i zapisie słów.
ŔĄDZI
Z podstawowego znaČenia ustawia wynika kolejne:
ŔĄDZI.
ŔąDZenie polega na ustawianiu określonego poŔądku: wyznaČaniu zasad, kierunku, kolejności oraz sposobu DZiałania poŠČególnyĤ elementów.
Ten, kto ŔąDZi, wpływa na to, jak zostanie ustawiony i jak bęDZie DZiałał cały układ.
Dlatego:
Ŕ → ustawia → ustanawia poŔądek → kieruje DZiałaniem → ŔąDZi.
Samo słowo ŔĄDZI zaĤowuje więc Ŕ dokładnie w miejscu związanym z ustanawianiem i kierowaniem określonym poŔądkiem.
ZAPIS RUNICZNY
ZAPIS RUNIČNY
Runa RZ jest bezpośrednio związana z runą R i stanowi jej odwrócenie w osi poziomej — można powiedzieć, że jest runą R ustawioną do góry nogami.
Obie runy przedstawiają uproszczony, kanciasty przebieg fali, dlatego zachowują wspólny związek z:
ruchem góra–dół → drganiem → częstotliwością.
Różnica znajduje śę jednak w kierunku całego znaku.
W runie R przebieg skierowany jest w dół. R przedstawia ruch i częstotliwość już istniejącą, działającą i utrwaloną. Kierunek w dół odpowiada więc schodzeniu, osadzaniu i ugruntowaniu określonego ruchu.
Można to zapisać:
R → ruch góra–dół → drganie → częstotliwość → w dół → ugruntowanie i utrwalenie.
Runa RZ jest odwrócona i skierowana ku górze. Ten przeciwny kierunek przedstawia częstotliwość, która inicjuje, ustawia i nadaje określony przebieg dalszemu działaniu.
Dlatego:
RZ → ku górze → inicjuje → ustawia → nadaje porządek.
Powstaje więc przeciwstawna, ale wzajemnie uzupełniająca śę para:
RZ ↑ → inicjuje i ustawia
R ↓ → utrwala i ugruntowuje.
Runa Ŕ jest bezpośrednio związana z runą R i stanowi jej odwrócenie w osi poziomej — można powieDZieć, że jest runą R ustawioną do góry nogami.
Obie runy pŔedstawiają uproŠČony, kanciasty pŔebieg fali, dlatego zaĤowują wspólny związek z:
ruĤem góra–dół → drganiem → Čęstotliwością.
Różnica znajduje śę jednak w kierunku całego znaku.
W runie R pŔebieg skierowany jest w dół. R pŔedstawia ruĤ i Čęstotliwość już istniejącą, DZiałającą i utrwaloną. Kierunek w dół odpowiada więc sĤoDZeniu, osaDZaniu i ugruntowaniu określonego ruĤu.
Można to zapisać:
R → ruĤ góra–dół → drganie → Čęstotliwość → w dół → ugruntowanie i utrwalenie.
Runa Ŕ jest odwrócona i skierowana ku góŔe. Ten pŔeciwny kierunek pŔedstawia Čęstotliwość, która inicjuje, ustawia i nadaje określony pŔebieg dalŠemu DZiałaniu.
Dlatego:
Ŕ → ku góŔe → inicjuje → ustawia → nadaje poŔądek.
Powstaje więc pŔeciwstawna, ale wzajemnie uzupełniająca śę para:
Ŕ ↑ → inicjuje i ustawia
R ↓ → utrwala i ugruntowuje.
SŁOWA Z TYM DŹWIĘKIEM
Opublikowane przykłady: 3.
SŁOWA Z TYM DŽWIĘKIEM
Opublikowane pŔykłady: 3.
GŁOS CZYTELNIKÓW
0 opublikowanych komentarzy
Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy.