Głoska H jest bezdźwięczną spółgłoską szczelinową. Podczas jej wypowiadania struny głosowe ńe wibrują, a podstawą powstającego dźwięku jest przepływ powietrza.

Język pozostaje stosunkowo swobodny, natomiast powietrze przechodzi przez gardło i jamę ustną, tworząc charakterystyczny szum przypominający oddech, szept albo podmuch.

Najważniejszym elementem artykulacji H ńe jest więc uderzenie czy zwarcie języka, lecz właśnie ruch powietrza.

Można to dobrze poczuć podczas mocniejszego wypowiadania:

HHHHHHHHH

Dźwięk może przypominać strumień wydmuchiwanego powietrza.

Jeszcze wyraźniej widać to podczas huhania:

HUH… HUH… HUH…

Człowiek otwiera wtedy gardło i wypuszcza większą ilość powietrza. Podobny dźwięk pojawia śę podczas intensywnego wysiłku fizycznego, kiedy zaczynamy głęboko i szybko oddychać.

H… H… H…

Przy szerzej otwartym gardle przepływa większa ilość powietrza, a sam oddech może zacząć przypominać H.

Co ciekawe, podobny szum można uzyskać również przy ruchu powietrza w przeciwnym kierunku — podczas jego zasysania.

Wtedy dźwięk zaczyna przypominać odgłos urządzenia zasysającego powietrze, na przykład odkurzacza.

Mamy więc dwa przeciwne kierunki tego samego zjawiska:

wydychanie → H → podmuch

wciąganie → H → zasysanie.

W obu przypadkach podstawą pozostaje intensywny przepływ powietrza.

Dlatego gest H można sprowadzić do prostego obrazu:

powietrze → przepływa → dmucha lub jest zasysane → porusza.

Jednym z najbardziej bezpośrednich znaczeń głoski H jest huha.

Sam dźwięk H bardzo łatwo pojawia śę podczas mocnego wydychania powietrza:

H → HUH → HUHA.

Huhając, wypuszczamy strumień powietrza na zewnątrz.

Powstaje więc:

H → huha → wydmuchuje powietrze.

Ten sam dźwięk może jednak powstać przy odwrotnym kierunku przepływu.

Kiedy mocno wciągamy powietrze, pojawia śę odgłos zasysania. To prowadzi do kolejnych znaczeń H:

zasysa → hłonie → wchłania.

Dobrze pokazuje to odkurzacz. Powietrze zostaje wprawione w ruch i skierowane do wnętrza urządzenia. Razem z nim wciągane są znajdujące śę w pobliżu drobne elementy.

Dlatego:

zasysanie → ciągnięcie do środka → hłonięcie → wchłanianie.

H może więc przedstawiać zarówno powietrze wypychane, jak i wciągane, ale w obu przypadkach wspólną podstawą jest jego intensywny ruch.

Z zasysania wynika następne znaczenie — ciągnie.

Jeżeli coś zostaje zasysane, zaczyna przemieszczać śę w kierunku źródła zasysania.

zasysa → przyciąga → ciągnie.

Jeżeli ruch trwa dalej, obiekt zostaje przeciągnięty z jednego miejsca do drugiego.

Dlatego:

H → zasysa → ciągnie → przeciąga.

Samo słowo przeciąg bardzo dobrze pokazuje związek pomiędzy ruchem powietrza a ciągnięciem.

Przeciąg to przepływ powietrza przez przestrzeń. Możemy go poczuć, gdy powietrze przemieszcza śę przez otwarte drzwi, okna czy pomieszczenia.

Silniejszy strumień może zacząć poruszać przedmiotami znajdującymi śę na swojej drodze.

Firanka zaczyna falować, kartka przesuwa śę po stole, drzwi mogą śę poruszyć, a liście zaczynają latać.

Dlatego z H wynika kolejne bardzo ważne znaczenie:

wprowadza w ruch.

Najbardziej czytelnym obrazem tego działania jest wiatr.

Wiatr sam jest ruchem powietrza, ale jednocześnie wprawia w ruch otoczenie.

Kiedy zaczyna mocno wiać:

drzewa kołyszą śę,

gałęzie poruszają śę,

liście lecą,

trawy falują,

przedmioty mogą zostać przesunięte.

Powstaje więc:

ruch powietrza → podmuch → ciągnięcie i przesuwanie → ruch otoczenia.

Dźwiękonaśladowczy charakter mocnego podmuchu można oddać również jako:

HURRRR…

Ten dźwięk odnajdujemy w rodzinie słów związanych z gwałtownym ruchem, szumem i podmuchem:

wichura, huragan, hurgot, hurkotać.

Szczególnie ciekawą zależność tworzy zestawienie:

HUR ↔ RUH / RUCH

Po odwróceniu kolejności HUR otrzymujemy RUH, brzmieniowo odpowiadające słowu RUCH.

Tworzy to bardzo czytelny obraz znaczeniowy:

HUR → wiatr

wiatr → porusza

RUH / RUCH → zmiana położenia.

Wiatr jest więc czymś, co wprowadza otoczenie w ruch.

Cały ciąg znaczeniowy H można przedstawić następująco:

H → huha → przepływ powietrza

oraz:

H → zasysa → hłonie → wchłania → ciągnie → przeciąga

a następnie:

przepływ powietrza → wiatr → przesuwa → wprowadza w ruch.

Dlatego głoska H oznacza: huha, hłonie, wchłania, zasysa, ciągnie, przeciąga oraz wprowadza w ruch.

Runę H można odczytać na kilka sposobów, które prowadzą do tych samych podstawowych znaczeń.

Pierwszy obraz przedstawia przestrzeń, przez którą przepływa powietrze.

Kształt przypominający zamknięte pomieszczenie lub otwór z zaznaczoną drogą pośrodku może przedstawiać przestrzeń, przez którą przechodzi strumień powietrza.

Można wyobrazić sobie pomieszczenie posiadające dwa otwory. Jeżeli pomiędzy nimi powstanie różnica ciśnienia, powietrze zaczyna przepływać przez wnętrze i pojawia śę przeciąg.

Dlatego:

przestrzeń → przepływ powietrza → przeciąg → ruch.

Drugie odczytanie runy przedstawia obiekt, który może być ciągnięty.

Centralna część znaku może przypominać klocek, natomiast wychodzące z niego elementy można odczytać jako liny umożliwiające przeciąganie go w jedną lub drugą stronę.

Powstaje wtedy:

lina → ciągnie → przeciąga → przesuwa → wprowadza w ruch.

Oba obrazy prowadzą więc do wspólnego znaczenia.

W pierwszym przypadku:

powietrze przepływa i porusza otoczenie.

W drugim:

śiła ciągnie obiekt i zmienia jego położenie.

Runa H obrazuje tym samym dwa przejawy tego samego działania:

przepływ → ciągnięcie → przemieszczanie → ruch.

Łączy śę to bezpośrednio z pełnym znaczeniem głoski:

H → huha → zasysa → hłonie → wchłania → ciągnie → przeciąga → wprowadza w ruch.