jagód

JAGODA

• NIBYJAGODA
  Nibyjagoda to owoc, który tylko z wyglądu przypomina jagodę, ale powstaje w inny sposób. U prawdziwej jagody miąższ wykształca się wyłącznie z zalążni słupka kwiatu, natomiast u nibyjagody w budowie owocu biorą udział także inne części kwiatu, na przykład dno kwiatowe. Dlatego właśnie nazywa się ją „niby” jagodą – bo choć ma soczysty, mięsisty miąższ jak jagoda, to jej powstawanie odbiega od typowego schematu. Przykładem takiego owocu jest dynia, której jadalna część wyrasta z dna kwiatowego, a nie z samej zalążni.

• SZYSZKOJAGODA
  Szyszkojagoda to specyficzny rodzaj szyszki występujący u jałowców, który swoją nazwę zawdzięcza temu, że wyglądem i budową przypomina jagodę. Jej łuski są mięsiste i zrośnięte ze sobą, przez co cała szyszka przybiera formę kulistego, soczystego tworu podobnego do owocu, a nie suchej, drewniejącej szyszki znanej z innych roślin iglastych.

• WILCZA JAGODA
  Wilcza jagoda to potoczna nazwa pokrzyku, rośliny trującej, której owoce – czarne, błyszczące jagody – wyglądają kusząco, ale spożycie ich grozi ciężkim zatruciem, a nawet śmiercią. Nazwa podkreśla niebezpieczny, „wilczy” charakter tych owoców, które mimo podobieństwa do jadalnych jagód są śmiertelnie groźne. Roślina bywa wykorzystywana w lecznictwie ze względu na atropinę zawartą w liściach, ale jej owoce pozostają silnie toksyczne.

• JAGODNY
  Jagodny to przymiotnik, który dawniej oznaczał tyle co „jagodowy”, czyli odnoszący się do jagód lub z nich przygotowany. Współcześnie słowo to wyszło z powszechnego użycia i zachowało się głównie w języku poetyckim lub archaicznym, gdzie opisuje coś, co ma związek z jagodami – na przykład smak, zapach, kolor lub pochodzenie.

• JAGODNIK
  1.

  Zbiorowisko krzewinek czarnej jagody; też: obszar porosły tymi krzewinkami.

  2.

  Teren, na którym uprawiane są sadownicze rośliny jagodowe; też: plantacja tych roślin.

  3.

  Sok lub wino z czarnych jagód.

  4.

  Rodzaj roślin z rzędu goździkowców; miłowój, wyćwiklin.

• JAGODOWY
  Przymiotnik od jagody, oznaczający to, co zostało zrobione z tych owoców lub się do nich odnosi.

• JAGODNICA
  Jagodnica to nazwa choroby tropikalnej wywoływanej przez krętki, która objawia się guzkowatą wysypką na całym ciele. Związek z jagodą nie wynika z wyglądu wysypki, lecz z barwy zmian skórnych – guzki przybierają ciemnoniebieskie, jagodowe zabarwienie, przez co choroba została skojarzona z kolorem dojrzałych owoców czarnej jagody.

• JAGODÓWKA
  1.

  Pot. nalewka na czarnych jagodach, zwykle domowej roboty, o głębokim, ciemnofioletowym kolorze i charakterystycznym, lekko cierpkim smaku; jej barwa i aromat wprost wywodzą się z owoców krzewinki czarnej jagody, które są głównym składnikiem trunku.

  2.

  Daw. błona naczyniowa oka, unaczyniona i bogata w barwnik warstwa znajdująca się między twardówką a siatkówką; jej ciemna, jagodowa barwa nadała jej tę potoczną, dawną nazwę.

• JAGODZIAK
  Plusknia jagodziak to gatunek pluskwiaka z rodziny tarczówkowatych, którego przydomek gatunkowy pochodzi wprost od jagody – rośliny, na której żeruje. Owad ten żywi się sokami tkanek roślin jagodowych, zwłaszcza borówki czarnej.

• JAGODZIAN
  Jagodzian to drzewo owocowe z rodziny mydleńcowatych, uprawiane w Indonezji i Ameryce Środkowej, znane również jako rambutan. Jego nazwa nawiązuje do jagody, ponieważ wydaje owoce o soczystym, słodkim miąższu, które – podobnie jak jagody znane z polskich lasów – są drobnymi, kulistymi owocami wyrastającymi pojedynczo lub w gronach. Związek z hasłem głównym polega na wspólnej cesze owocu: zarówno jagoda, jak i owoc jagodziana są mięsiste, jadalne i mają podobną, okrągłą budowę, choć ten drugi wyróżnia się charakterystyczną, włochatą skórką.

• JAGODZICA
  Jagodzica to zakaźna choroba tropikalna, znana również jako frambezja lub malinica, której przebieg bywa podobny do kiły. Nazwa nawiązuje do charakterystycznych, malinowo-czerwonych guzków pojawiających się na skórze chorego, które swoim wyglądem przypominają jagody, czyli małe, okrągłe, czerwone owoce.

• JAGODZISKO
  1.

  Miejsce w lesie lub na porębie, gdzie rośnie dużo jagód; jagodowisko. To naturalne siedlisko krzewinek, które owocują obficie, tworząc zwarte, często rozległe połacie, do których zbiera się na jagody.

  2.

  Zgrubienie od: jagoda. Używane z czułością lub żartobliwie na określenie pojedynczej, zwykle dorodnej jagody, która swoim wyglądem wyróżnia się na tle innych owoców.

• JAGODODAJNY
  Dostarczający jagód, rodzący jagody. Określenie to odnosi się do roślin, które wydają owoce w postaci jagód, czyli mięsistych owoców o licznych nasionach, takich jak borówka czarna, malina czy porzeczka.

• JAGODOWISKO
  Jagodowisko to miejsce w lesie porośnięte krzewinkami czarnej jagody, czyli borówki czarnej. Podobnie jak jagodnik, określa zarówno same krzewinki, jak i teren, na którym one rosną.

• JAGODZIANKA
  1.

  Słodka bułka z ciasta drożdżowego nadziewana czarnymi jagodami, często posypana kruszonką;

  2.

  Potocznie: zupa z czarnych jagód, zwykle zagęszczana śmietaną i podawana z kluskami lub makaronem;

• JAGODOBRANIE
  Jagodobranie to zbiórka jagód, zwłaszcza czarnych, z krzewinek rosnących dziko w lasach.