GŁOSKA
GŁOSKA
F
F
ZNACZENIA
trud • ciężar • wysiłek • praca • brud • ńechęć • odraza • sprzeciw • grańica • ograńczenie
ZNAČENIA
trud • ciężar • wysiłek • praca • brud • ńeĤęć • odraza • spŔeciw • grańica • ograńČenie
ARTYKULACJA
ARTYKULACJA
Głoska F jest bezdźwięczną spółgłoską szczelinową wargowo-zębową.
Podczas jej artykulacji dolna warga zbliża śę do górnych zębów, tworząc pomiędzy nimi niewielką szczelinę. Przez tę szczelinę przepływa strumień powietrza, który tworzy charakterystyczny, lekko szeleszczący dźwięk:
FFFFFFFFF
Głoska F jest artykulacyjnie bardzo podobna do W. W obu przypadkach główną rolę odgrywają dolna warga i górne zęby.
Najważniejszą różnicą jest dźwięczność. Przy W drgają struny głosowe:
WWWWWW
natomiast przy F pozostają one bez drgań:
FFFFFFFF
Można to łatwo poczuć, wypowiadając naprzemiennie:
W – F – W – F – W – F
Ułożenie wargi i zębów pozostaje bardzo podobne, natomiast przy W pojawia śę dźwięczność, a przy F słyszymy przede wszystkim szum przepływającego powietrza.
Dla znaczenia F szczególnie ważne jest jednak to, w jakich sytuacjach ludzie i zwierzęta naturalnie wydają dźwięki oparte na tej głosce.
F pojawia śę podczas wysiłku i zmagania śę z ciężarem. Człowiek podnoszący ciężki przedmiot, wspinający śę, ciągnący coś albo wykonujący wymagającą pracę może fuczeć i mocno wypuszczać powietrze:
FFF… FFF…
F pojawia śę również wtedy, kiedy coś budzi ńechęć albo odrazę:
FU!
oraz podczas fuczenia, którym człowiek lub zwierzę może wyrażać sprzeciw i stawiać grańicę.
Mamy więc trzy bardzo ważne sposoby naturalnego użycia F:
FFF… → trud, ciężar i wysiłek
FU! → ńechęć, odraza i brud
fuczenie → sprzeciw i grańica.
Głoska F jest bezDŽwięČną spółgłoską ŠČelinową wargowo-zębową.
PodČas jej artykulacji dolna warga zbliża śę do górnyĤ zębów, twoŔąc pomięDZy nimi niewielką ŠČelinę. PŔez tę ŠČelinę pŔepływa strumień powietŔa, który twoŔy ĤarakterystyČny, lekko ŠeleŠČący DŽwięk:
FFFFFFFFF
Głoska F jest artykulacyjnie barDZo podobna do W. W obu pŔypadkaĤ główną rolę odgrywają dolna warga i górne zęby.
NajważniejŠą różnicą jest DŽwięČność. PŔy W drgają struny głosowe:
WWWWWW
natomiast pŔy F pozostają one bez drgań:
FFFFFFFF
Można to łatwo poČuć, wypowiadając napŔemiennie:
W – F – W – F – W – F
Ułożenie wargi i zębów pozostaje barDZo podobne, natomiast pŔy W pojawia śę DŽwięČność, a pŔy F słyŠymy pŔede wŠystkim Šum pŔepływającego powietŔa.
Dla znaČenia F ŠČególnie ważne jest jednak to, w jakiĤ sytuacjaĤ luDZie i zwieŔęta naturalnie wydają DŽwięki oparte na tej głosce.
F pojawia śę podČas wysiłku i zmagania śę z ciężarem. Čłowiek podnoŠący ciężki pŔedmiot, wspinający śę, ciągnący coś albo wykonujący wymagającą pracę może fuČeć i mocno wypuŠČać powietŔe:
FFF… FFF…
F pojawia śę również wtedy, kiedy coś buDZi ńeĤęć albo odrazę:
FU!
oraz podČas fuČenia, którym Čłowiek lub zwieŔę może wyrażać spŔeciw i stawiać grańicę.
Mamy więc tŔy barDZo ważne sposoby naturalnego użycia F:
FFF… → trud, ciężar i wysiłek
FU! → ńeĤęć, odraza i brud
fuČenie → spŔeciw i grańica.
ZNACZENIE
ZNAČENIE
Podstawowymi znaczeniami głoski F są trud, ciężar i wysiłek.
Można to zaobserwować podczas intensywnego wysiłku fizycznego.
Człowiek próbuje podnieść ciężki przedmiot, przesunąć coś, wejść pod stromą górę albo wykonać wymagające zadanie. Napina ciało, mocniej oddycha i może przy tym fuczeć:
FFF… FFF…
Im większy ciężar, tym większego wysiłku potrzeba, żeby go pokonać.
Dlatego:
F → fuczenie podczas wysiłku → trud → ciężar → wysiłek.
Z trudu i wysiłku wynika kolejne znaczenie — praca.
Praca wymaga działania i wkładania w coś określonego wysiłku. Szczególnie dobrze widać to podczas pracy fizycznej, kiedy człowiek musi dźwigać, ciągnąć, pchać, wspinać śę, kopać czy przez dłuższy czas wykonywać wymagające czynności.
Dlatego:
trud → wysiłek → praca.
Powstaje pierwszy ciąg znaczeniowy F:
F → fuczenie → trud → ciężar → wysiłek → praca.
FU — BRUD, ŃECHĘĆ I ODRAZA
Druga grupa znaczeń F wynika z naturalnego:
FU!
Dźwięk ten pojawia śę spontanicznie, kiedy coś budzi ńechęć, odrazę albo obrzydzenie.
Jeżeli coś śmierdzi, jest zepsute, brudne, ma ńeprzyjemny smak albo po prostu ńe chcemy tego dotknąć, możemy zareagować:
FUUU!
Szczególnie wyraźnie widać to przy brudzie. Widząc coś brudnego albo odpychającego, człowiek może powiedzieć:
FU, jakie brudne!
Dźwięk FU staje śę wtedy bezpośrednią reakcją na coś, czego ńe chcemy przyjąć, dotknąć, powąchać albo mieć blisko śiebie.
Powstaje więc:
F → FU → ńechęć → odraza → brud.
Brud ńe wynika tutaj z pracy. Jest związany bezpośrednio z reakcją FU, którą wydajemy na widok, zapach, smak albo dotyk czegoś odpychającego.
Dlatego:
F → FU → ńe podoba mi śę → ńe chcę tego → odraza → brud.
FUCZENIE — SPRZECIW, GRAŃICA I OGRAŃCZENIE
F prowadzi również do bardzo ważnego znaczenia grańicy.
Najlepiej pokazuje to fuczenie.
Zwierzę może fuczeć, kiedy ńe chce, żeby ktoś podchodził bliżej, kiedy czuje zagrożenie albo chce odstraszyć inną istotę.
Fuczenie staje śę wtedy komunikatem:
ńe podchodź → zatrzymaj śę → dalej ńe → tu jest moja grańica.
Dźwięk F zostaje więc wykorzystany do stawiania grańicy.
Podobne zachowanie występuje u ludzi.
Człowiek może fuczeć, prychać czy robić fochy, kiedy coś mu śę ńe podoba, czegoś ńe chce, sprzeciwia śę albo pokazuje swoje ńezadowolenie.
Wspólnym elementem tych zachowań jest komunikat:
ńe chcę tego.
Jeżeli sytuacja trwa dalej, komunikat staje śę jeszcze wyraźniejszy:
ńe chcę → ńe zgadzam śę → zatrzymaj śę → dalej ńe.
Dlatego:
F → fuczenie → ńechęć → sprzeciw → „dalej ńe” → grańica.
Grańica wyznacza natomiast zakres, którego ńe chcemy przekraczać albo którego ńe pozwalamy przekroczyć komuś innemu.
Z grańicy wynika więc:
grańica → wyznaczony zakres → ograńczenie.
Powstaje:
F → fuczenie → sprzeciw → grańica → ograńczenie.
GRAŃICA WYTRZYMAŁOŚCI
Znaczenie grańicy wynika jednak ńe tylko z fuczenia.
Drugą drogą prowadzącą do niego są wcześniejsze znaczenia F:
trud, ciężar i wysiłek.
Każdy wysiłek posiada swoją grańicę wytrzymałości.
Możemy przez pewien czas biec, pracować, dźwigać, wspinać śę albo znosić określony ciężar, ale w pewnym momencie możemy dojść do punktu, w którym ńe jesteśmy już w stanie kontynuować.
Ciało mówi wtedy:
dalej ńe mogę.
Im większy ciężar i trud, tym bardziej zbliżamy śę do swojej grańicy możliwości.
Dlatego:
F → trud → ciężar → wysiłek → wytrzymałość → grańica wytrzymałości → ograńczenie.
Do znaczenia grańicy prowadzą więc dwie niezależne, ale bardzo dobrze uzupełniające śę drogi.
Pierwsza wynika z fuczenia:
F → fuczenie → sprzeciw → „dalej ńe chcę” → grańica.
Druga wynika z wysiłku:
F → trud → ciężar → wysiłek → „dalej ńe mogę” → grańica wytrzymałości.
W pierwszym przypadku grańica mówi:
ŃE CHCĘ DALEJ.
W drugim:
ŃE MOGĘ DALEJ.
W obu przypadkach dochodzimy do tego samego punktu:
DALEJ ŃE.
Dlatego grańica i wynikające z niej ograńczenie są jednym z podstawowych znaczeń głoski F.
Pełne znaczenie F można przedstawić trzema głównymi ciągami:
F → fuczenie → trud → ciężar → wysiłek → praca.
F → FU → ńechęć → odraza → brud.
F → fuczenie → sprzeciw → „dalej ńe” → grańica → ograńczenie.
Grańicę dodatkowo wzmacnia:
F → trud → ciężar → wysiłek → wytrzymałość → grańica wytrzymałości → ograńczenie.
Dlatego głoska F oznacza: trud, ciężar, wysiłek, pracę, brud, ńechęć, odrazę, sprzeciw, grańicę oraz ograńczenie.
Podstawowymi znaČeniami głoski F są trud, ciężar i wysiłek.
Można to zaobserwować podČas intensywnego wysiłku fizyČnego.
Čłowiek próbuje podnieść ciężki pŔedmiot, pŔesunąć coś, wejść pod stromą górę albo wykonać wymagające zadanie. Napina ciało, mocniej oddyĤa i może pŔy tym fuČeć:
FFF… FFF…
Im więkŠy ciężar, tym więkŠego wysiłku potŔeba, żeby go pokonać.
Dlatego:
F → fuČenie podČas wysiłku → trud → ciężar → wysiłek.
Z trudu i wysiłku wynika kolejne znaČenie — praca.
Praca wymaga DZiałania i wkładania w coś określonego wysiłku. ŠČególnie dobŔe widać to podČas pracy fizyČnej, kiedy Čłowiek musi DŽwigać, ciągnąć, pĤać, wspinać śę, kopać Čy pŔez dłużŠy Čas wykonywać wymagające Čynności.
Dlatego:
trud → wysiłek → praca.
Powstaje pierwŠy ciąg znaČeniowy F:
F → fuČenie → trud → ciężar → wysiłek → praca.
FU — BRUD, ŃEĤĘĆ I ODRAZA
Druga grupa znaČeń F wynika z naturalnego:
FU!
DŽwięk ten pojawia śę spontaniČnie, kiedy coś buDZi ńeĤęć, odrazę albo obŔyDZenie.
Jeżeli coś śmierDZi, jest zepsute, brudne, ma ńepŔyjemny smak albo po prostu ńe Ĥcemy tego dotknąć, możemy zareagować:
FUUU!
ŠČególnie wyraźnie widać to pŔy bruDZie. WiDZąc coś brudnego albo odpyĤającego, Čłowiek może powieDZieć:
FU, jakie brudne!
DŽwięk FU staje śę wtedy bezpośrednią reakcją na coś, Čego ńe Ĥcemy pŔyjąć, dotknąć, powąĤać albo mieć blisko śiebie.
Powstaje więc:
F → FU → ńeĤęć → odraza → brud.
Brud ńe wynika tutaj z pracy. Jest związany bezpośrednio z reakcją FU, którą wydajemy na widok, zapaĤ, smak albo dotyk Čegoś odpyĤającego.
Dlatego:
F → FU → ńe podoba mi śę → ńe Ĥcę tego → odraza → brud.
FUČENIE — SPŔECIW, GRAŃICA I OGRAŃČENIE
F prowaDZi również do barDZo ważnego znaČenia grańicy.
Najlepiej pokazuje to fuČenie.
ZwieŔę może fuČeć, kiedy ńe Ĥce, żeby ktoś podĤoDZił bliżej, kiedy Čuje zagrożenie albo Ĥce odstraŠyć inną istotę.
FuČenie staje śę wtedy komunikatem:
ńe podĤoDŽ → zatŔymaj śę → dalej ńe → tu jest moja grańica.
DŽwięk F zostaje więc wykoŔystany do stawiania grańicy.
Podobne zaĤowanie występuje u luDZi.
Čłowiek może fuČeć, pryĤać Čy robić foĤy, kiedy coś mu śę ńe podoba, Čegoś ńe Ĥce, spŔeciwia śę albo pokazuje swoje ńezadowolenie.
Wspólnym elementem tyĤ zaĤowań jest komunikat:
ńe Ĥcę tego.
Jeżeli sytuacja trwa dalej, komunikat staje śę jeŠČe wyraźniejŠy:
ńe Ĥcę → ńe zgaDZam śę → zatŔymaj śę → dalej ńe.
Dlatego:
F → fuČenie → ńeĤęć → spŔeciw → „dalej ńe” → grańica.
Grańica wyznaČa natomiast zakres, którego ńe Ĥcemy pŔekraČać albo którego ńe pozwalamy pŔekroČyć komuś innemu.
Z grańicy wynika więc:
grańica → wyznaČony zakres → ograńČenie.
Powstaje:
F → fuČenie → spŔeciw → grańica → ograńČenie.
GRAŃICA WYTŔYMAŁOŚCI
ZnaČenie grańicy wynika jednak ńe tylko z fuČenia.
Drugą drogą prowaDZącą do niego są wČeśniejŠe znaČenia F:
trud, ciężar i wysiłek.
Każdy wysiłek posiada swoją grańicę wytŔymałości.
Możemy pŔez pewien Čas biec, pracować, DŽwigać, wspinać śę albo znosić określony ciężar, ale w pewnym momencie możemy dojść do punktu, w którym ńe jesteśmy już w stanie kontynuować.
Ciało mówi wtedy:
dalej ńe mogę.
Im więkŠy ciężar i trud, tym barDZiej zbliżamy śę do swojej grańicy możliwości.
Dlatego:
F → trud → ciężar → wysiłek → wytŔymałość → grańica wytŔymałości → ograńČenie.
Do znaČenia grańicy prowaDZą więc dwie niezależne, ale barDZo dobŔe uzupełniające śę drogi.
PierwŠa wynika z fuČenia:
F → fuČenie → spŔeciw → „dalej ńe Ĥcę” → grańica.
Druga wynika z wysiłku:
F → trud → ciężar → wysiłek → „dalej ńe mogę” → grańica wytŔymałości.
W pierwŠym pŔypadku grańica mówi:
ŃE ĤCĘ DALEJ.
W drugim:
ŃE MOGĘ DALEJ.
W obu pŔypadkaĤ doĤoDZimy do tego samego punktu:
DALEJ ŃE.
Dlatego grańica i wynikające z niej ograńČenie są jednym z podstawowyĤ znaČeń głoski F.
Pełne znaČenie F można pŔedstawić tŔema głównymi ciągami:
F → fuČenie → trud → ciężar → wysiłek → praca.
F → FU → ńeĤęć → odraza → brud.
F → fuČenie → spŔeciw → „dalej ńe” → grańica → ograńČenie.
Grańicę dodatkowo wzmacnia:
F → trud → ciężar → wysiłek → wytŔymałość → grańica wytŔymałości → ograńČenie.
Dlatego głoska F oznaČa: trud, ciężar, wysiłek, pracę, brud, ńeĤęć, odrazę, spŔeciw, grańicę oraz ograńČenie.
ZAPIS RUNICZNY
ZAPIS RUNIČNY
Artykulacja głosek W i F jest do śiebie bardzo zbliżona, dlatego podobne są również ich znaki runiczne.
W obu przypadkach głównym elementem artykulacji jest dolna warga zbliżająca śę do górnych zębów.
Runa F przypomina runę W, ale posiada dodatkową kreskę, która przedstawia różnicę w ułożeniu aparatu mowy.
Przy wymawianiu F dolna warga może być bardziej uniesiona w kierunku górnych zębów ńż przy W, a jej ułożenie bardziej zwarte. Powstaje wtedy niewielka szczelina, przez którą przepływa powietrze.
Można to przedstawić jako:
dolna warga → uniesienie ku górnym zębom → niewielka szczelina → przepływ powietrza → F.
Dodatkowa kreska w runie F zaznacza właśnie ten charakterystyczny element ułożenia wargi i odróżnia znak od runy W.
Podobieństwo obu run odpowiada więc podobieństwu ich artykulacji:
W → dolna warga + górne zęby + dźwięczność
F → dolna warga + górne zęby + przepływ powietrza bez dźwięczności.
Runa F zachowuje tym samym obraz charakterystycznego ułożenia aparatu mowy podczas wypowiadania tej głoski.
Artykulacja głosek W i F jest do śiebie barDZo zbliżona, dlatego podobne są również iĤ znaki runiČne.
W obu pŔypadkaĤ głównym elementem artykulacji jest dolna warga zbliżająca śę do górnyĤ zębów.
Runa F pŔypomina runę W, ale posiada dodatkową kreskę, która pŔedstawia różnicę w ułożeniu aparatu mowy.
PŔy wymawianiu F dolna warga może być barDZiej uniesiona w kierunku górnyĤ zębów ńż pŔy W, a jej ułożenie barDZiej zwarte. Powstaje wtedy niewielka ŠČelina, pŔez którą pŔepływa powietŔe.
Można to pŔedstawić jako:
dolna warga → uniesienie ku górnym zębom → niewielka ŠČelina → pŔepływ powietŔa → F.
Dodatkowa kreska w runie F zaznaČa właśnie ten ĤarakterystyČny element ułożenia wargi i odróżnia znak od runy W.
Podobieństwo obu run odpowiada więc podobieństwu iĤ artykulacji:
W → dolna warga + górne zęby + DŽwięČność
F → dolna warga + górne zęby + pŔepływ powietŔa bez DŽwięČności.
Runa F zaĤowuje tym samym obraz ĤarakterystyČnego ułożenia aparatu mowy podČas wypowiadania tej głoski.
SŁOWA Z TYM DŹWIĘKIEM
Opublikowane przykłady: 0.
SŁOWA Z TYM DŽWIĘKIEM
Opublikowane pŔykłady: 0.
Brak opublikowanych przykładów.
GŁOS CZYTELNIKÓW
0 opublikowanych komentarzy
Nie ma jeszcze opublikowanych komentarzy.